to top

Obavještenja

Pravni fakultet Univerziteta u Istočnom Sarajevu

Obavještenja

Javna odbrana magistarske teze kandidata: Borisa Kneževića

Javna odbrana magistarske teze kandidata: Borisa Kneževića

 

U četvrtak, 27.09.2018. godine, u prostorijama Pravnog fakulteta Univerziteta u Istočnom Sarajevu na Palama,sa početkom u 18.00 časova, održana je javna odbrana magistarske teze kandidata Borisa Kneževića pod nazivom ''Položaj i uloga ovlaštenih službenih lica u krivičnom postupku Bosne i Hercegovine''.

Komisiju za odbranu ove magistarske teze su činili:

-        Prof. dr Uroš Pena, vanredni profesor Pravnog fakulteta Univerziteta u Istočnom Sarajevu – predsjednik Komisije.

-        Akademik prof. dr Miodrag Simović, redovni profesor Pravnog fakulteta Univerziteta u Banja Luci i sudija Ustavnog suda Bosne i Hercegovine – mentor i član Komisije;

-        Prof. dr Borislav Petrović, redovni profesor Pravnog fakulteta Univerziteta u Sarajevu – član Komisije;

Kandidat je ukazao na značaj i aktuelnost problematike koja čini temu magistarskog rada i razloge neophodnosti njenog naučnog proučavanja. Već u uvodnom dijelu rada navodi brojne argumente koji potkrepljuju ispravnost ove konstatacije. Tako, navodi da se stupanjem na snagu “novih” zakona o krivičnom postupku u BiH najveće izmjene, u odnosu na raniji krivični postupak, odnose na izmijenjenu ulogu subjekata krivičnog postupka u istrazi, čije provođenje je u cijelosti u nadležnosti tužioca, tako da je sublimiran raniji pretkrivični i prethodni krivični postupak u jedinstvenu istragu koju provodi i rukovodi njome ili je nadzire tužilac kao izvorni nosilac istražnih ovlašćenja. Takođe, navodi da proaktivna uloga ovlašćenih službenih lica, koja proizilazi iz krivičnih procesnih normi, ukazuje na opravdanost i svrsihodnost sveobuhvatne analize njihovog položaja i statusa, kao i njihovog odnosa sa drugim procesnim subjektima. Ta posebna kategorija lica obavlja veoma važnu funkciju u sistemu pravne države, a to je direktna primjena prava i ovlašćenja koja su im zakonom povjerena, čime na najneposredniji način doprinose svrsi vladavine prava i očuvanju pravnog poretka. Pri tome, ovlašćena službena lica su jedina koja posjeduju sredstva prinude, kao posebno ovlašćenje u čemu se ogleda najvažnija razlika u odnosu na druge državne organe.

Pod izvorima prava postupanja policije u krivičnom postupku kandidat navodi opšte pravne akte koje sadrže pravne norme kojima se reguliše procesni položaj - postupanje policije u krivičnom postupku. Kandidat opisuje i navodi izvore prava postupanja policije u krivičnom postupku, njihovim karakteristikama i specifičnostima. Dalje navodi da je, kao nikada prije, sve veći uticaj opšteprihvaćenih međunarodnih pravnih standarda u kreiranju položaja policije vezanog za njeno postupanje u krivičnim stvarima u nacionalnim okvirima. Bavi se analizom razloga intervencija međunarodnih pravnih standarda, te obrazlaže da su glavni ciljevi intervencije upravo usaglašavanje konkretnog zakonskog teksta sa opšteprihvaćenim međunarodnim pravnim standradima iz njegove oblasti. Kada je riječ o uzrocima njihovog tako izraženog trenda i uticaja na nacionalno zakonodavstvo, konstatuje brojnost uzroka, s tim da među njima poseban značaj imaju sljedeći: prvo, sve veći internacionalni karakter kriminaliteta, a posebno njegovih najtežih oblika usljed čega se kao neminovnost javlja i potreba preduzimanja kordiniranih, usaglašenih, zajedničkih akcija na polju protiv njega i to ne samo na regionalnom, već i na nivou društva kao cjeline. Drugo, sve izraženija multilateralna i bilateralna međunarodna krivičnopravna saradnja i sve veća uloga međunarodnog krivičnog prava i međunarodnih pravosudnih institucija. Treće, sve veći integracioni procesi koji pod uticajem različitih činilaca dolaze sve više do izražaja, a koji za svoju posljedicu imaju i standardizaciju ne malog broja instituta iz ove oblasti, što im daje karakter međunarodnog pravnog standarda. Četvrto, uticaj krivičnopravne nauke - njenog dosadašnjeg razvoja i njenih dostignuća koja koristi savremeni civilizovani svijet, koji je danas itekako prisutan. Peto, uticaj nauka i naučnih saznanja u drugim oblastima, npr. slučaj sa DNK analizom.

Dalje, kandidat navodi da je međunarodna policijska saradnja, prije svega, rezultat činjenice da kriminal ne poznaje granice, da je sve više međunarodnog karaktera, usljed čega je jedna od važnih pretpostavki uspješnosti borbe protiv njega. I upravo imajući u vidu njegov takav značaj, brojna međunarodna pravna akta su posvećena ovom vidu policijskog djelovanja. Tako se, npr., jedan od načina predmetne saradnje ostvaruje kroz Konvenciju o policijskoj saradnji u Jugoistočnoj Evropi. Kada je riječ o ovom standardu, treba istaći i činjenicu da on, po svojoj prirodi, podrazumijeva postojanje određenih međunarodnih pravnih mehanizama, koji propisuju uspostavljanje uslova u oblasti postupanja policije u otkrivanju i dokazivanju krivičnih djela.

Kandidat obrazlaže da tužilački koncept istrage, koji je zamijenio sudski koncept, treba da obezbijedi efikasnost same istrage, kao i krivičnog postupka u cjelini. Uvažavajući nova krivičnoprocesna rješenja u novim zakonima o krivičnom postupku, evidentno je da je došlo do izmjene uloga subjekata krivičnog postupka. Autor dalje navodi opšte karakteristike novog koncepta istrage i transformisanje tužioca u operativno tijelo nadređeno drugim organima otkrivanja krivičnih djela. Upoređuje stari koncept istrage i institut istražnog sudije sa novim tužilačkim konceptom istrage i navodi prednosti ovog drugog u smislu da se postiže značajna ušteda na vremenu što doprinosi i ekspeditivnosti postupka. Ukazuje se i na „adversarni pečat“ novog krivičnog postupka, kao svojevrsne „krivične parnice“ sa snažno naglašenom akuzatornošću svake faze krivičnog postupka u kojoj je tužilac jedna od stranaka u postupku, sa ovlašćenjima da goni učinioce krivičnih djela, pri čemu mu zakonodavac prepušta i daje odgovornost za cjelokupan postupak otkrivanja i rasvjetljavanja krivičnih djela i njihovih učinilaca. Na taj način se istraga u cijelosti stavlja u ovlašćenje i dužnost tužioca, ograničavajući sudsku intervenciju samo na slučajeve u kojima istraga, odnosno pojedine radnje, proizvode ili mogu da proizvedu takve posljedice kojima mogu biti narušena ili ograničena neka od osnovnih ljudskih prava ili sloboda građana.

Kandidat obrađuje rukovodno-nadzornu komponentu tužioca u istrazi. Analizira rukovođenje i nadzor nad istragom već od samog planiranja istrage pa do njenog okončanja. Takođe, predmet pažnje su rukovođenje i nadzor tužioca kroz dva oblika tužilačkog angažmana u istražnom postupku u odnosu na ovlašćena službena lica. Prvi oblik je rukovođenje (kao aktivnija uloga tužioca), a drugi nadzor( kao pasivnija). Autor se dalje bavi praktičnom problematikom odnosa tužioca i ovlašćenih službenih lica, gdje identifikuje probleme i izazove koji su rezultat mnogobrojnih okolnosti i faktora. Bez obzira na to što je u zakonima o krivičnom postupku jasno definisana uloga policije i tužilaštva, kako u istrazi tako i u krivičnom postupku, praksa je pokazala da postoje veliki problemi koji za posljedicu znaju da dovedu i do situacije da se određena krivična djela nikada ne procesuiraju, jer tužilaštvo odbaci izvještaje o izvršenju krivičnog djela, te se donosi i naredba o nesprovođenju ili obustavi istrage za prijavljena lica. U kontekstu navedenog kandidat predlaže rješenja za unaprjeđenje tog odnosa.

Kandidat ističe da od uspješnog rada policije, u velikom stepenu, zavisi ne samo otkrivanje učinioca krivičnog djela, već i pronalaženje i obezbjeđenje dokaza neophodnih za rasvjetljenje konkretne krivične stvari. Samo u slučaju kada je policija blagovremeno preduzela svoja ovlašćenja, stvorena je realna osnova za adekvatno djelovanje tužioca, a time i ostvarenje krivičnog procesnog zadataka uopšte. U protivnom, stvar je sasvim drugačija.

kandidat je izvršio elaboraciju zakonskih odredbi za postupanje ovlašćenih službenih lica u krivičnom postupku. Analizirao je ulogu ovlašćenih službenih lica u istražnom postupku, gdje ima određenih specifičnosti koje proizilaze iz činjenice da ovlašćena službena lica djeluju ne samo u istražnom postupku, na bazi postojanja osnova sumnje da je izvršeno krivično djelo, nego je njihov redovan rad uglavnom regulisan i drugim propisima, odnosno njihove djelatnosti nisu isključivo istražnog, nego i operativnog karaktera. Istakao je značaj operativnog rada ovlašćenih službenih lica koji, u odnosu na istražni postupak, ima karakter svojevrsnog pretkrivičnog postupka. Međutim, taj operativni rad ovlašćenih službenih lica može rezultirati saznanjima o postojanju osnova sumnje da je izvršeno krivično djelo, od kog momenta Zakon o krivičnom postupku određuje dalje postupke i radnje ovlašćenih službenih lica. Naglasio je da ovlašćena službena lica imaju i posebna policijska ovlašćenja, ne ovlašćenja koja proizilaze iz Zakona o krivičnom postupku (iako se pojedina sadržinski neznatno ili gotovo nikako ne razlikuju), a koja im omogućavaju da dođu do indicija da je izvršeno krivično djelo.

Kandidat ističe probleme prilikom tužilačke ocjene dokaza pribavljenih tokom istrage, te značaj policijskog izvještaja podnesenog tužilaštvu. Navodi da je ocjena dokaza najčešći predmet neslaganja policije i tužilaca. Još u fazi istrage, kada se u suštini pronalaze, obezbjeđuju i kriminalističko-forenzički obrađuju budući dokazi, njihova ocjena sa stanovišta kvaliteta i dokazne vrijednosti je suštinsko pitanje. Tu ocjenu uglavnom vrše pripadnici policije, koji te dokaze i obezbjeđuju. Uz to, obrađuje zajedničke policijsko-tužilačke aktivnoste, gdje je nekadašnja samostalnost policije zamijenjena sa značajnom saradnjom, pa čak i funkcionalnom potčinjenošću policije tužilačkim nadležnostima. Elaborira i funkciju i obavezu policije u otkrivanje krivičnih djela i navodi savremene metode i instrumente kojima se oni koriste. Ističe značaj preventivne uloge policije, pored represivne. Takođe je izvršio analizu i proučavanje oblika bilježenja policijskog djelovanja u krivičnom postupku.

Naglasio je značaj radnji dokazivanja ovlaštenih službenih lica i dokaznu vrijednost u krivičnom postupku. Posebno je i istakao značaj i specifičnosti posebnih istražnih radnji. bavi se karakteristikama posebnih i pomoćnih krivičnih postupaka i postojanjem posebnih zakonskih odredaba kojima se regulišu pojedina pitanja i shodnom primjenom opštih odredaba Zakona o krivičnom postupku na neregulisana pitanja. Posebno se analizira uloga policije kao subjekta otkrivanja i dokazivanja imovine stečene krivičnim djelom i naglašava da uspjeha u borbi protiv kriminaliteta nema bez efikasnog i potpunog oduzimanja imovine stečene vršenjem kriminalnih aktivnosti. Predmet obrade su i pitanja vezana za postupak izdavanja potjernice i objave, te elaboracija da je to jedan od izuzetno značajnih vidova pomoći policije sudu i tužilaštvu u postupku rasvjetljavanja i rješavanja krivične stvari.

 

Na osnovu iznesenih činjenica, ocjena i stavova, Komisija za ocjenu i odbranu magistarske teze kandidata Borisa Kneževića pod ''Položaj i uloga ovlaštenih službenih lica u krivičnom postupku Bosne i Hercegovine'' smatra da ova teza predstavlja samostalan i na naučnim osnovama zasnovan rad i u cjelosti zadovoljava kriterijume i standarde magistarskog rada, čime je Boris Knežević zasluženo stekao naučni stepen magistra pravnih nauka.

Štampa El. pošta

 

Pravni fakultet Univerziteta u Istočnom Sarajevu

Sjedište

Alekse Šantića br.3
71420 Pale
Republika Srpska - BiH
Ova adresa el. pošte je zaštićena od spambotova. Omogućite JavaScript da biste je videli.

Kontakt

Pale: +387 57 227 138 i +387 57 226 609;
Bijeljina: +387 55 211 390;
Srebrenica: +387 56 490 390;
Fax: +387 57 226 892